Zorgen voor mensen is zorgen voor de wereld waarin zij leven

Daphne, wat betekent dit motto in jouw werk als bestuurder? 

“Wij zorgen voor mensen en dan moet je ook zorgen voor hun leefomgeving. Goede zorg en goed werkgeverschap gaan naast het bieden van patiëntenzorg ook over bewegen, voeding en woon-werkverkeer. In deze regio met 500.000 inwoners stijgt de zorgvraag. Dan kun je aan twee knoppen draaien: de zorgvraag verkleinen en medewerkers behouden. Met als uitdaging: hoe houd je mensen vitaal en gezond in een groene leefomgeving? De grootste klap om de zorgvraag te verminderen, zit in het verbeteren van de leefomstandigheden voor mensen met schulden en stress. Dat zijn ziekmakers bij uitstek.”

Het Spaarne Gasthuis gebruikt de Milieuthermometer Zorg om het thema duurzaamheid integraal in de bedrijfsvoering op te nemen en is een van de vijf ziekenhuizen met het gouden certificaat. Het recente duurzaamheidsjaarverslag van het Spaarne Gasthuis bevat veel voorbeelden van de inzet voor een vitale, leefbare omgeving binnen en buiten het ziekenhuis. 

Anne-Luise, waar ben je trots op en is dat te kopiëren?

“Duurzaamheid is verweven in ons onderwijs. Een voorbeeld daarvan is dat coassistenten een coschap duurzaamheid kunnen volgen. Door zo’n coschap plant je een zaadje. Op basis van hun onderzoek zijn er mooie duurzaamheidsinitiatieven uitgevoerd en nieuwe groene ideeën onderzocht. Zo onderzocht coassistent Muriëlle Stronkhorst zowel met het Spaarne Gasthuis als met de Noordwest Ziekenhuisgroep hoe we slimmer en duurzamer om kunnen gaan met wegwerpspuiten. Een ander voorbeeld is de e-learning voor planetary health, ‘Gezonde aarde, gezonde mensen’. Ook die is door een coassistent ontwikkeld, samen met de Spaarne Gasthuis  Academie.”

Hoe werken jullie samen, ieder vanuit je eigen rol?

Beiden sturen elkaar uit enthousiasme van alles door en hebben informeel veel afstemming. Onder meer over het gezamenlijke hogere doel: hoe kunnen we duurzaamheid nog meer in de organisatie verankeren? Daphne: “Als raad van bestuur spreken we alle afdelingen drie keer per jaar. In deze zogeheten Kompas-gesprekken over doelen en resultaten verwachten we ook een doel op het gebied van duurzaamheid. Daarmee komt het als vast onderwerp in de planning en control cyclus. We organiseren duurzaamheid dus niet ‘exclusief’, buiten het werk om, maar binnen de afdelingen en elke afdeling doet daaraan mee.” Anne-Luise vult aan: “We maken duurzaamheid leuk en leesbaar, geven het energie mee, vieren resultaten. Communicatie is daarvan een wezenlijk onderdeel. Ook in een welkomstpraatje voor nieuwe medewerkers heeft duurzaamheid een vaste plek.” 

Daphne, welke tip heb jij voor collega-bestuurders die bezig zijn met verduurzaming en die daar (meer) werk van willen maken?

“Zorg voor een link tussen opleiden en duurzaamheid. Groen werken is niet iets alleen voor de medische beroepsgroep, maar voor álle medewerkers. Zo draag je bij aan een innovatieve mindset. Mobiliteit en voeding zijn onze grote uitdagingen als het gaat om gedragsverandering. Door informatie én enthousiasme kun je mensen motiveren en faciliteren om een duurzame keuze te maken. Het verlagen van de ecologische voetafdruk heeft wervingskracht, speciaal voor jonge mensen. Zij zijn zich zeer bewust van milieu en klimaat en willen daadwerkelijk bijdragen aan verbeteringen.”

Anne-Luise, hoe leeft verduurzaming op de afdelingen? 

“Collega’s zien verduurzaming als iets leuks en komen uit zichzelf met mooie ideeën. Waar onze Green Teams op de zorgafdelingen tegenaan lopen is het verderbrengen van die ideeën. We hebben daarvoor een kernteam ‘Groene Keuze Medisch’ opgezet, voor de benodigde uitvoeringskracht. Dat leidt tot ziekenhuisbrede verbeteringen en besparingen. Ook proberen we op verschillende manieren duurzame keuzes onder de aandacht te brengen. Zo kun je bijvoorbeeld in Epic nu een duurzame keuze maken bij het voorschrijven van paracetamol. Kies je voor de tabletvorm, dan zie je in het systeem staan dat het de groene keuze betreft. Zo maak je het effect zichtbaar in het dagelijkse werk.” 

Is duurzaamheid iets waar collega’s mee bezig zijn? Veranderen van gedrag (gewoontes) gaat niet zomaar vanzelf. Kan de bestuurder daarin een rol spelen?

Daphne: “Duurzaamheid is onderdeel van mijn portefeuille en de doelstellingen voor verduurzaming komen langs voor bestuurlijke accordering. Dat werkt goed, evenals de instelling van een ziekenhuisbrede regiegroep duurzaamheid.” Anne-Luise: “Je straalt uit dat wij een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben als ziekenhuis. Collega’s zien dat de bestuurder duurzaamheid belangrijk vindt, alleen al omdat je er vragen over stelt.” Daphne: “Het is belangrijk dat er een coördinator is die overzicht houdt en de link houdt met andere ziekenhuizen. Zo’n netwerk is belangrijk omdat we van elkaar kunnen leren. Proudly copied from.”

Wat is jullie gezamenlijke groene droom voor de NVZ-leden?

Daphne: “Het zou mooi zijn als de NVZ de verschillende initiatieven die er zijn weet te bundelen, zodat we gezamenlijke doelstellingen op de groene thema’s kunnen nastreven. Samenwerking tussen ziekenhuizen is sowieso belangrijk. We doen dat in onze regio nu al op het gebied van de medische disposables, waarbij we onderling verdeeld hebben wie op welk onderdeel de kar trekt. Zo’n manier van werken gaat dus verder dan proudly copied from. Verder ben ik voor een striktere naleving van wetgeving, bijvoorbeeld op het gebied van afvalscheiding. Goede bedoelingen alleen, dat werkt niet.” Anne-Luise besluit: “Als alle NVZ-leden over vijf jaar minstens de Milieuthermometer Zilver hebben. Dat zou mijn droom zijn!”

Over de BIC

Meer weten over de ambities van de Bestuurlijke Inspiratiecommissie Duurzaamheid? Kijk op BIC Duurzaamheid: de Groene Ambassadeurs van de NVZ met onder meer een filmpje met Tessa van Maanen, voorzitter van de BIC.