Podcast over zelfzorgmanagement voor toegankelijke zorg

Zelfzorg als fundament

In de podcast spreken Ilse Schoormans, CEO van Stichting KOMPAZ, en Annet Hendrix-Janssen, projectleider van de Academie Patiënt en Mantelzorg in Noord- en Midden-Limburg Oost. Zij benadrukken dat de voornaamste oplossingsrichting ligt in het verminderen van de druk op formele zorg door meer zelfredzaamheid van de patiënt en 'samenredzaamheid' (patiënt plus naaste). Zelfzorg betekent dat patiënten basishandelingen leren uitvoeren, zoals druppelen of injecteren, onder begeleiding van speciaal getrainde instructeurs. Dit leidt tot een kortere opnameduur, efficiëntere planning van medewerkers en meer vertrouwen in eigen kunnen bij de patiënt zelf. Zelfs op hoge leeftijd blijken mensen in staat om deze vaardigheden te leren.

Rol van de zelfzorgacademie

Stichting KOMPAZ biedt overal in het land ondersteuning aan organisaties die aan de slag gaan met een zelfzorgacademie. Bijvoorbeeld met kennis en kunde, (impact) onderzoek, een taskforce duurzame bekostiging, een kennisbank en een lerend netwerk voor de betrokken regio's. Daarnaast is er in samenspraak met de regio’s een compleet zelfzorgplatform ontwikkeld met informatie, thuisondersteuningsmaterialen en concrete instructiemodules die aansluiten bij de Vilans protocollen. Hiermee helpt Stichting KOMPAZ ziekenhuizen en zorgorganisaties bij de ontwikkeling, implementatie en borging van zelfmanagementondersteuning. 

Efficiency en eigen regie

Vaak begint dit als een gezamenlijk initiatief van een ziekenhuis en de thuiszorg, waarna andere zorgpartijen aansluiten. Het resultaat is een domeinoverstijgende samenwerking die niet alleen de zorg efficiënter maakt, maar ook bijdraagt aan meer eigen regie voor de patiënt. Momenteel wordt onderzocht welke besparingen in tijd en kosten dit oplevert, iets wat aan de bestuurstafel telt bij het maken van strategische keuzes.

Actief agenderen

Voor Schoormans en Hendrix-Janssen is het commitment van de raad van bestuur essentieel. Bestuurders zijn de ogen en oren van de organisatie en hebben de positie om het gedachtegoed van zelfzorg uit te dragen naar medisch specialisten, verpleegkundigen en andere afdelingen. Wanneer bestuurders dit thema actief agenderen, ontstaat er vertrouwen dat zelfzorg ten goede komt aan het welzijn van patiënten én werkplezier van medewerkers. Daarmee wordt zelfzorg niet een losstaand project, maar een integraal onderdeel van de ziekenhuisorganisatie.

Gelijkwaardig samenspel

De podcast sluit aan bij bredere thema’s binnen de NVZ, zoals informele zorg en arbeid. Het verschuiven van formele naar informele zorg is een belangrijk speerpunt en sluit aan bij het rapport van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving Anders leven en zorgen. Daarin wordt gepleit voor een gelijkwaardig samenspel tussen naasten, vrijwilligers en beroepskrachten. De podcast bouwt voort op een masterclass voor bestuurders eerder dit jaar en biedt extra ondersteuning om hun rol op dit onderwerp te versterken.

Conclusie

Zelfzorgmanagement is geen bijzaak, maar een noodzakelijke pijler voor toekomstbestendige zorg. Het vraagt om visie en leiderschap van bestuurders, die de beweging naar meer zelfredzaamheid en samenredzaamheid kunnen verankeren in hun ziekenhuis. De nieuwe podcast van de NVZ biedt inspiratie en concrete handvatten om dit thema verder te brengen.