Afbeelding
Bekroond voorbeeld van naastenparticipatie: Zelfzorg Thuis
Nieuws
21-10-2026
Het Dijklander Ziekenhuis heeft met het initiatief Zelfzorg Thuis de vakjuryprijs van de Impactmakerprijs 2026 van het Actie Leer Netwerk gewonnen in de categorie ‘Verbinden informele en formele zorg’. Het project laat zien hoe patiënten en hun naasten, met de juiste begeleiding, meer zelf kunnen doen na een ziekenhuisopname. Daarmee krijgen zij meer regie over hun herstel en wordt de druk op de zorg verlicht.
Het winnende project is een voorbeeld van naastenparticipatie in ziekenhuizen. Daarbij gaat over het bewust en gelijkwaardig betrekken van mantelzorgers en andere naasten bij de zorg voor de patiënt. Onderzoeken en praktijkervaringen laten zien dat deze samenwerking positieve effecten heeft: patiënten ervaren een betere kwaliteit van leven, de opnameduur wordt korter en het risico op ongeplande heropnames neemt af. Ook naasten zelf ervaren minder angst en stress en hebben vaker een constructieve relatie met zorgprofessionals. Voor zorgmedewerkers draagt het samenwerken met naasten bij aan werkplezier en tevredenheid.
De NVZ brengt in november 2026 samen met Vilans een routekaart Naastenparticipatie uit als hulpmiddel voor leden.
Doe-het-zelf met ondersteuning
Het project Zelfzorg Thuis laat zien hoe die samenwerking er in de praktijk uit ziet. Patiënten en mantelzorgers krijgen hulp bij het aanleren van verpleegkundige handelingen die normaal gesproken door thuiszorgmedewerkers worden uitgevoerd. Vaardigheidsinstructeurs begeleiden hen hierbij met persoonlijke uitleg en duidelijke instructies. Denk aan wondverzorging, bloedsuiker prikken, het toedienen van medicatie of stoma- of katheterzorg. Hierdoor kunnen patiënten na ontslag vaker zelfstandig naar huis, zonder of met minder thuiszorg.
De pilot van Zelfzorg Thuis startte in november 2025. Inmiddels hebben ruim driehonderd patiënten en mantelzorgers een instructie gekregen. Meer dan honderd van deze instructies gingen over stomazorg.
Volgens Nancy Schoon, teamleider Transferbureau en Zelfzorg Thuis van het Dijklander Ziekenhuis, is de prijs een mooie erkenning voor de gezamenlijke inspanning van zorgprofessionals, patiënten en mantelzorgers. "Patiënten die instructie hebben gekregen krijgen meer regie en zelfstandigheid en kunnen in bijna alle gevallen zonder extra thuiszorg naar huis. Dat we daar nu deze erkenning voor krijgen, maakt ons heel blij."
De komende periode krijgt Zelfzorg thuis een stevigere plek binnen het Dijklander Ziekenhuis. Nancy Schoon: “We werken eraan om de instructies en handelingen van Zelfzorg thuis te registreren in HiX. Zo wordt deze manier van werken beter onderdeel van het dagelijkse zorgproces en krijgen we meer inzicht in de resultaten. Die inzichten helpen ons om de Zelfzorg thuis verder te verbeteren.”
Passende zorg in de praktijk
Zelfzorg Thuis past binnen de beweging naar passende zorg. Zorg wordt niet automatisch overgenomen door professionals als blijkt dat patiënten of hun naasten deze zorg, na goede uitleg en begeleiding, zelf kunnen uitvoeren. Dat vergroot de zelfredzaamheid van patiënten en maakt tegelijkertijd capaciteit vrij voor mensen die professionele zorg het hardst nodig hebben.
