“Duurzaamheid is geen wedstrijd”

Arend Jan, wat betekent Groen, ga het doen in jouw werk als bestuurder?

“Het thema duurzaamheid is niet meer weg te denken uit ons ziekenhuis. Het staat in de strategie 2026-2027, in wat we te doen hebben. Het krijgt aandacht in alle beleidsvoorstellen. En belangrijk: er zijn mensen die ermee aan de slag gaan. We kennen green teams, ambassadeurs op afdelingen en groene verpleegkundigen in de kliniek. Er is een overkoepelend green team, met vertegenwoordigers van de medische staf, de verpleegkundige beroepsgroep, bouw, huisvesting, inkoop en infectiepreventie. Daarmee zit duurzaam werken in de haarvaten van de organisatie. 

Nieuw is het niet, we zijn er al lang mee bezig. De Milieuthermometer Zilver hebben we al 10 jaar. We zitten nu midden in de uitvoering van onze duurzaamheidsagenda, opgebouwd rond de 5 thema’s van de Green Deal Duurzame Zorg.

Als bestuurder kan ik veel meer impact maken dan als privépersoon thuis, vooral op grote thema’s als afval en energie. Het is belangrijk om te laten zien dat je het omarmt, dat je het belangrijk vindt. We hebben een duurzaamheidsfonds opgericht om daarmee een signaal af te geven: heb je een goed idee, doe er een beroep op! Dit fonds verdient zich met gemak 3x terug. Het enthousiasme voor duurzame zorg is groot. Er is nooit gedoe over. De kwaliteit van zorg wordt niet slechter en ook niet eens duurder.”

Hinke, waar ben je trots op, wat valt te kopiëren? 

“Overal is de groene vibe! In de kliniek worden meer glijzeilen besteld, zodat onze collega’s ergonomischer kunnen werken. Er is meteen gekozen voor textiel. Hetzelfde geldt bij de isolatiejassen. Het komt uit de medewerkers zelf. Eén van de urologen profileert zich als ‘groene uroloog’. Over proudly copied gesproken: we hebben de zeepdispensers vervangen door handzeepblokken, een vondst van het UMCG. 

Wat snel kan, doen we snel: binnen 2 weken was het geregeld om infuuszakken langer te mogen aanhangen en de blaaskatheters om te zetten van steriel naar schoon. Zoals het plan nu is gaan we in maart 2026 met de hele organisatie over op het Drip Swan infuussysteem. Het minder vaak vervangen van de infuuslijnen doen we nu een paar jaar. En de minimale infuusflow is al naar 2ml/u. 

Het programma Samen de Zorg Vergroenen heeft onlangs een lijst met interventies beschikbaar gesteld. Dat zijn dingen die je kunt doen om materiaalgebruik op verpleegafdelingen te verminderen en duurzame of herbruikbare alternatieven te stimuleren. Heel veel deden we al, zoals de wegwerpbekers eruit. Met de dingen die we nog niet doen gaan we aan de slag.”

Hoe werken jullie samen, ieder vanuit je eigen rol?

In de bestuurlijke portefeuilleverdeling berust duurzaamheid bij Arend Jan. Het is organisatorisch belegd bij een manager in het MT. Hinke werkt voor deze manager binnen een mandaat: de gezamenlijk afgesproken duurzaamheidsagenda. Daarnaast is er laagdrempelig contact. Hinke: “We zijn sterk in ‘van plan naar actie’ en we gaan zinnig en nuchter te werk.” Arend Jan vult aan: “Dat is wat ons ziekenhuis typeert. We zijn bescheiden. Tegelijk doen we het hartstikke goed. Ik zie dat er heel veel initiatieven zijn op heel veel platforms, dat kan leiden tot het gevoel van ‘het beter willen doen dan de rest’ maar dat is eigenlijk gek. Verduurzaming van de zorg is geen wedstrijd. Leren van elkaar is heel goed.” 

Arend Jan, welke tip heb jij voor andere NVZ-leden die bezig zijn met verduurzaming of die daar meer werk van willen maken?

“Pak duurzaamheid regionaal op. We hebben eind 2023 de regionale Green Deal ondertekend en dat betekende méér dan een handtekening. We helpen Zorggroep Noord West Veluwe met het opgaan voor de bronzen thermometer. Met de huisartsen trekken we samen op voor duurzame laboratoriumdiagnostiek. Wat betreft huisvesting en inrichting van de buitenruimte werken we samen met de gemeente. Bijzonder is ook het contact met de afvalverwerker. Die wil ons helpen om tot Zero Waste te komen. Ze denken mee over afvalscans en vinden dat leuk. Hoe minder duur restafval we produceren, hoe gunstiger in financieel opzicht. De relatie met de industrie is ook belangrijk, om passende producten te vinden. Dat speelt met name bij de verschuiving van steriel naar schoon: de afdeklakens zijn steriel, terwijl schoon volstaat.” 

Hinke, hoe leeft verduurzaming op de afdelingen? Is het iets waar collega’s positief mee bezig zijn? 

“Ik ga vaak op vrijdagmiddag langs op afdelingen om te praten over duurzame toepassingen. Heel praktisch: vragen wat nodig is of waar de aarzeling zit. Luister naar de twijfelaars. Die komen vaak met kleine, maar waardevolle ideeën. Blijf met elkaar in gesprek. Dat doet onze afvalcoach ook. Die gaat de afdelingen langs en bespreekt alle soorten afval en de manier van scheiden en verwerken.”

Wat is jullie gezamenlijke groene droom voor de NVZ-leden?

Arend Jan: “Laten we verder kijken dan de NVZ. Verduurzaming gaat de hele zorgsector aan. Beter gezegd: iedereen. We zijn in deze regio met 2800 medewerkers de grootste werkgever. Al die mensen kunnen in hun eigen omgeving iets doen, ieder op zijn eigen manier. Daarom is ons motto: ‘dit doen wij, wat doe jij?’ zonder er een wedstrijd van te maken.

Het imago van ziekenhuizen als een vervuilende sector, daar willen we met z’n allen van af. Duurzaamheid en zorg moeten we positief in één adem kunnen noemen. Dat wordt gezien, jonge medewerkers kiezen voor dit thema.”

Hinke: “Patiënten zien onze verduurzamingsinitiatieven. Zoals hoe we omgaan met voeding en afval. Ze zien het, snappen het en verwachten eigenlijk niet anders. Dat heeft impact.”

Lees meer

• Rondleiding: Door middel van 360-graden foto’s kun je letterlijk rondkijken in alle ruimtes en inzoomen op de verduurzamingsmaatregelen. Kijk op Laat je rondleiden in duurzaam ziekenhuis St Jansdal - Expertisecentrum Verduurzaming Zorg
• Whitepaper: Arend Jan Poelarends was genomineerd voor de Jeroen Meijerink Award 2024. Hij werkte mee aan de whitepaper ‘Adviezen van groene leiders bij het versnellen van de duurzaamheidstransitie in de zorg’ (december 2025). Lees meer: Whitepaper Adviezen van Groene Leiders - SeederDeBoer

_________________________

Ambities van de bic Duurzaamheid

• Gezondheid - In de zorg gaat het om de gezondheid van mensen. Omdat hiervoor een gezonde planeet nodig is willen we onze impact op het milieu zo veel mogelijk beperken.
• Anders denken - Duurzaamheid leidt tot een betere bedrijfsvoering, passende zorg en meer werkplezier. Er zijn volop voorbeelden van te vinden. Wees je ervan bewust óf alle middelen die ingezet worden ook echt nodig zijn, en zo ja wélke middelen dit dan moeten zijn.
• Proudly copied from - Zorginstellingen zijn met dezelfde soort vragen bezig en kunnen van elkaar leren en overnemen.
• Doe mee!