Gedeelde besluitvorming loont: lagere vertrekintentie in zorg en sociaal domein

Namens de NVZ reageert bestuurslid Maurice van den Bosch opgetogen op de uitkomsten. “De ziekenhuissector laat opnieuw zien dat versterkte zeggenschap bijdraagt aan het behouden van zorgprofessionals. De cijfers bewijzen dat: dalende vertrekintentie, hogere waardering voor leiding die faciliteert en verbeteringen op alle belangrijke thema’s. Maar we zijn er nog niet. Nu is het tijd voor structurele verankering in beleid én praktijk.”

Shared governance

Ten opzichte van 2023 is de vertrekintentie in organisaties gemiddeld met 3,2% gedaald. 70% van de deelnemende organisaties werkt inmiddels met een vorm van sturing en besluitvorming die wordt gedeeld tussen management en professionals (shared governance). In 2023 was dit nog 64%. In veel gevallen is er nog geen sprake van volledige shared governance: professionals worden wel betrokken, maar de uiteindelijke beslissingen liggen nog bij het management. Deelnemende organisaties geven aan dat zij willen doorgroeien naar meer gelijkwaardige en gedeelde besluitvorming, juist op onderwerpen die direct van invloed zijn op het dagelijks werk en de uitoefening van hun vak.

Stijgende lijn in monitor

Vrijwel alle organisaties die deelnamen aan de LMZ hebben concrete stappen gezet om zeggenschap structureel te versterken. En die inzet loont: in 2025 is de door verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten en begeleiders ervaren zeggenschap op alle gemeten thema’s toegenomen. De gemiddelde totaalscore steeg van een 6,0 naar een 6,2. Deze positieve trend doet zich voor in alle branches. 

Cruciale rol leidinggevende 

De grootste verbetering ten opzichte van 2023 (met 3,4%) is zichtbaar op het gebied van ‘Leiding die faciliteert’. Dit blijkt cruciaal voor het behoud van professionals. Er is een duidelijk positief verband tussen een lagere vertrekintentie en een management en bestuur die professionals stimuleren om op te komen voor hun positie, hun belangen behartigen en hun zorgen serieus nemen. 

Verbeterpunten

Maar organisaties zijn er nog niet. Nog steeds geeft 46% van de bijna 25.000 deelnemers aan behoefte te hebben aan meer zeggenschap. In de ggz is deze behoefte met 50% het grootst. Met name op het gebied van inspraak in personeelsbeleid en professionele ontwikkeling blijven organisaties achter. Ook de zichtbaarheid en toegankelijkheid van raden van bestuur vormen nog altijd belangrijke verbeterpunten.

Landelijk Actieplan Zeggenschap 

Om zeggenschap te versterken en te borgen, werkt een planmatige, meerjarige aanpak. Het Landelijk Actieplan Zeggenschap helpt organisaties hier sinds 2022 bij. Het kennisoverzicht 2025 bevat alle kennis en inzichten om tot zo’n duurzame aanpak te komen en is gebaseerd op de ervaringen van ruim 260 organisaties die de afgelopen jaren met zeggenschap aan de slag gingen. Het kennisoverzicht bevat onder andere een praktisch stappenplan, concrete interventies en richtingwijzers die helpen om tot een goed samenspel in de organisatie te komen; van professional tot raad van toezicht en van leidinggevende tot ondersteunende staf. 

Meer weten?

Bekijk de factsheet en het volledige rapport voor een overzicht van de belangrijkste resultaten van de Landelijke Monitor Zeggenschap 2025. Organisaties kunnen zich kosteloos aanmelden voor de meting van 2026 via de website van Accuralis.  

Over het Landelijk Actieplan Zeggenschap 

Het Landelijk Actieplan Zeggenschap is een samenwerking tussen de beroepsorganisaties BPSW en V&VN en de brancheorganisaties NVZ, UMCNL, ActiZ, Nederlandse GGZ en VGN (verenigd in de BoZ), Jeugdzorg Nederland en Sociaal Werk Nederland. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) stelt financiering beschikbaar aan organisaties om zeggenschap te versterken. www.zeggenschapindezorg.nl