Samenvatting

Zorg loont is het brancherapport van de NVZ. Zorg is een van de belangrijkste sectoren van de Nederlandse economie. De medisch-specialistische zorg die ziekenhuizen en medisch specialisten leveren, beslaat ongeveer een kwart van de totale uitgaven aan zorg. De uitgaven aan algemene ziekenhuizen waren de afgelopen vier jaar vrijwel stabiel op 2,2% tot 2,3% van het bruto binnenlands product. Algemene ziekenhuizen bieden ongeveer 135.000 voltijdbanen.

In 2012 was de groei in omzet voor zorg (A- en B-segment) van de algemene ziekenhuizen slechts 0,4%, na correcties vanwege vergelijkbaarheid. Ook de groei van de totale omzet is sterk afgenomen. Na correctie voor inflatie, bevolkingsgroei en vergrijzing is er, nog sterker dan in 2011, sprake van krimp. Dit is ook te zien in de productieparameters: eerste polikliniekbezoeken, opnames, verpleegdagen en dagbehandelingen. Er is krimp in eerste polikliniekbezoeken, opnames en verpleegdagen. Bovendien is de groei in dagbehandelingen fors lager dan in eerdere jaren.

Uitgaven voor algemene ziekenhuizen weer rond 2,3% van het bruto binnenlands product

Met € 92 miljard, ofwel ruim 15% van het bruto binnenlands product, vormt de zorg een belangrijk onderdeel van de Nederlandse economie.

Van de uitgaven aan zorg gaat ongeveer een kwart naar de medischspecialistische zorg. In 2011 was dat bijna € 24 miljard. Uitgaven aan algemene ziekenhuizen maken daar 60% van uit. De veelbesproken groei van de zorg als aandeel van het bruto nationaal product geldt niet voor algemene ziekenhuizen over de afgelopen vier jaar. Hun aandeel is vrijwel stabiel op 2,2% tot 2,3% van het bruto binnenlands product.

Bijna 10% van alle banen is in de zorg

De kans dat iemand die werkt een baan in de zorg heeft, is bijna tien procent. De zorg telde in 2011 640.000 voltijdbanen; ruim een vijfde daarvan zijn voltijdbanen in de algemene ziekenhuizen. Veel van deze banen worden in deeltijd ingevuld, waardoor nog veel meer mensen een baan in een ziekenhuis hebben. In 19 ziekenhuizen kromp het aantal voltijdbanen, terwijl 61 ziekenhuizen groeiden.

Opvallend is het relatief hoge aandeel vrouwen dat – in alle functies – werkzaam is binnen de ziekenhuizen; bij het patiëntgebonden personeel is het aandeel vrouwen ruim 30 procentpunt hoger dan het aandeel vrouwen in de Nederlandse beroepsbevolking. Medewerkers waarderen hun baan in het ziekenhuis gemiddeld met een 7,1. Vergeleken met andere branches in de zorg en rekening houdend met de personeelsopbouw heeft de ziekenhuiszorg een relatief laag ziekteverzuim.

Lage omzetstijging in 2012 en na inflatiecorrectie zelfs krimp van de omzet

De structurele omzet van de Nederlandse algemene ziekenhuizen in het gebudgetteerde deel (A-segment) en het geliberaliseerde deel (B-segment) bedroeg in 2012 € 11,8 miljard: een groei van slechts 0,4% ten opzichte van 2011. Na inflatiecorrectie is er zelfs sprake van omzetkrimp.

Ziekenhuizen leveren de zorg voor ongeveer 4,4% ofwel € 380 miljoen lagere kosten dan verwacht. De algemene ziekenhuizen voldoen daarmee aan hun afspraken op basis van het bestuurlijk hoofdlijnenakkoord dat de overheid, zorgverzekeraars, ziekenhuizen en universitair medische centra hebben gesloten. Ongeveer een op de acht ziekenhuizen leed verlies in 2012. Het gemiddelde exploitatieresultaat is voor het eerst iets boven 2,0% uitgekomen. De gemiddelde solvabiliteit is iets hoger dan het streefniveau van 20%. Er zijn 42 ziekenhuizen die de streefnorm nog niet halen.

Krimp in productie

Sinds lange tijd is in 2012 voor het eerst het aantal eerste polikliniekbezoeken gedaald, en wel met 1,4%. Ook het aantal opnames is gedaald. De groei in dagbehandelingen is in 2012 afgenomen: 2,2% in 2012 ten opzichte van meer dan 7% gemiddeld over de voorgaande vier jaar. De gemiddelde ligduur per opname nam in 2012 verder af tot 4,8 dag. Daarmee zijn twee trends van de afgelopen jaren, meer dagbehandelingen en een kortere ligduur, verder doorgezet.

Deze gegevens blijken uit onderzoek dat voor dit brancherapport van de NVZ is verricht. De NVZ is de organisatie van de branche ziekenhuizen. Deze branche bestaat uit organisaties die een samenhangend pakket van medisch-specialistische zorg bieden. Tot de leden van de NVZ behoren algemene ziekenhuizen, audiologische centra, kankercentra, radiotherapeutische instituten, revalidatiecentra en dialysecentra.