Patiëntveiligheid

Patiëntveiligheid is één van de belangrijkste onderwerpen binnen de Nederlandse ziekenhuizen. Ziekenhuizen zijn zich er van bewust dat de aandacht voor patiëntveiligheid nooit mag verslappen. Het continu bewaken en beheersen van de risico’s blijft dagelijks de aandacht vragen.

De medische zorg ontwikkelt zich razendsnel en patiënten worden steeds ouder en daarmee kwetsbaarder. Zij hebben bovendien een complexere zorgvraag. Gebruik van apparatuur neemt toe en wordt steeds ingewikkelder, waardoor steeds meer gespecialiseerde medewerkers nodig zijn. Dit vraagt om een continue controle op het waarborgen van patiëntveiligheid. De toename van de complexiteit van de medische zorg zorgt ervoor dat het veiligheidsbewustzijn steeds belangrijker wordt.

Doelstelling behaald van uniek veiligheidsprogramma

Om de veiligheid van de patiëntenzorg te vergroten en te borgen, hebben de ziekenhuizen in Nederland in de afgelopen jaren een geaccrediteerd of gecertificeerd Veiligheidsmanagementsysteem (VMS) behaald en gewerkt aan tien inhoudelijke thema’s. Deze thema's komen voort uit het VMS Veiligheidsprogramma dat van 2008 tot en met 2012 in de Nederlandse ziekenhuizen draaide. Een uniek programma waaraan alle 93 Nederlandse ziekenhuizen deelnamen. Eén van de ambities van het VMS Veiligheidsprogramma was om de vermijdbare sterfte met 50% terug te dringen. Uit onderzoek van NIVEL en Emgo+/VUmc in 2013 blijkt dat die ambitieuze doelstelling is gehaald.

Patiëntveiligheid, een vanzelfsprekende eigen verantwoordelijkheid

Naast het terugdringen van de vermijdbare schade en sterfte, is het belangrijkste resultaat van het programma geweest dat het veiligheidsbewustzijn in de ziekenhuizen is toegenomen. Binnen de ziekenhuizen is de veiligheidscultuur meetbaar op een hoger niveau gebracht en heerst het besef dat patiëntveiligheid als een vanzelfsprekendheid gewaarborgd moet blijven. Ziekenhuizen nemen hierin hun eigen verantwoordelijkheid.

Drie speerpunten voor de komende jaren

Patiëntveiligheid is niet alleen een thema van de ziekenhuizen, maar van alle partijen binnen de curatieve zorg. Onder de vlag van het Hoofdlijnenakkoord Medisch Specialistische Zorg hebben de ondertekenaars van het hoofdlijnenakkoord afspraken gemaakt over een gezamenlijke agenda op het gebied van patiëntveiligheid. Met relevante inhoudelijke thema’s en speerpunten, inclusief meetbare resultaten en een planning.

Uit meerdere onderzoeken en evaluaties blijkt dat er drie thema’s zijn waar de ziekenhuizen de komende jaren extra aandacht aan zouden moeten besteden om de patiëntveiligheid te blijven borgen. Dit zijn: infectiepreventie en antibioticaresistentie, medicatieveiligheid en veilige toepassing van medische technologie.  

Rol van de NVZ

Het leveren van veilige zorg  is een eigen verantwoordelijkheid van ieder individueel ziekenhuis, maar de NVZ ondersteunt haar leden ook bij deze thema’s. Zo worden er themaconferenties georganiseerd waar kennis wordt gedeeld en praktijkvoorbeelden worden uitgewisseld. Daarnaast is er een website over patiëntveiligheid waar de NVZ, de NFU en de Federatie gezamenlijk alle informatie, tools, hulpmiddelen en praktijkvoorbeelden over een VMS en patiëntveiligheid beschikbaar stellen.

Het doel van deze ondersteuning is dat de zorg van de ziekenhuizen ook op deze aspecten wordt verbeterd, bewaakt en ingebed in het bestaande veiligheidssysteem.

Monitoring

Om de voortgang in de implementatie van het VMS en de tien inhoudelijke patiëntveiligheidsthema’s te volgen, heeft de NVZ twee keer een monitor uitgezet onder de raden van bestuur van de ziekenhuizen. Deze monitor betreft een zelfevaluatie met betrekking tot de implementatiefase van de tien veiligheidsthema’s. De laatste monitor heeft plaats gevonden in december 2014. U kunt de resultaten per ziekenhuis bekijken op de pagina Veiligheidsmonitor. Uit de Veiligheidsmonitor kan worden geconcludeerd dat, met uitzondering van de aan medicatie gerelateerde thema’s, alle thema’s in de meeste ziekenhuizen zijn geïmplementeerd en dat de resultaten hiervan worden gemeten.

Dit is de laatste maal dat de Veiligheidsmonitor is uitgevoerd. Het eerstvolgende onderzoek van NIVEL en Emgo+/VUmc vindt plaats in 2016. Resultaten hiervan worden verwacht in 2017. Dit onderzoek is een herhaling van het onderzoek in 2013.

Documenten

IGZ brochure Calamiteiten Melden