Klokkenluidersregeling

Voor actuele informatie over de klokkenluidersregeling, kunt u terecht op de nieuwe website van het Cao Kenniscentrum.
 
Op 1 juli 2016 is de Wet Huis voor klokkenluiders (Wet HvK) in werking getreden. Deze wet voorziet in de oprichting van het Huis voor Klokkenluiders. Het Huis voor Klokkenluiders kan werknemers met een vermoeden van een misstand met een maatschappelijk belang adviseren en kan onderzoek doen naar deze vermoede misstand en naar de wijze waarop de werkgever zich tegenover de melder heeft gedragen.
 
Op grond van de Wet HvK zijn werkgevers - bij wie ten minste 50 personen werkzaam zijn - verplicht  tot het vaststellen van een procedure voor het omgaan met het melden van een vermoeden van een misstand.
 
Ook de Cao Ziekenhuizen kent de verplichting om een regeling te treffen voor het melden van misstanden. Zie hiervoor in het Cao Kenniscentrum de toelichting bij Artikel 3.2.23. Klokkenluidersregeling.
 

Model Klokkenluidersregeling

De leden van de bij de BoZ aangesloten brancheorganisaties waren al  langer verplicht om een klokkenluidersregeling in te voeren op grond van artikel 3.1.5. van de Zorgbrede Governancecode 2010. De BoZ heeft daarvoor in 2010 een modelregeling uitgebracht. Deze modelregeling is inmiddels enkele keren gewijzigd. 
 

Wijziging juli 2017

Zo was de eerste versie van de modelregeling nog niet geënt op de Wet HvK en vormde dat samen met de vernieuwing van de Zorgbrede Governancecode (met de komst van de Zorgbrede Governancecode 2017) grond voor aanpassing van de bestaande modelregeling. In de BoZ-modelregeling van 2010 was namelijk (op basis van de Zorgbrede Governancecode  2010) het “vermoeden van een onregelmatigheid” onderdeel van de regeling. In het vernieuwde model is dit begrip niet meer opgenomen, om daarmee aan te sluiten op de keuze van de wetgever in de Wet HvK, dat het “vermoeden van een misstand” als centraal begrip neemt. 
In de praktijk is het begrip onregelmatigheid namelijk lastig te definiëren en af te bakenen. Daarmee wordt tevens diffuus wanneer nu wel of niet een beroep kan worden gedaan op bescherming van de rechtspositie. Dat betekent niet dat er in zorgorganisaties geen aandacht moet zijn voor onregelmatigheden, ongerechtigheden, incidenten etc. Integendeel. Dergelijke zaken verdienen de volle aandacht en dienen hun invulling te krijgen in een open aanspreekcultuur, een goed systeem van veilig melden en een cultuur van het bespreken van dilemma’s en het leren van fouten.
 

Wijziging januari 2018

In januari 2018 zijn wederom enkele wijzigingen in de modelregeling doorgevoerd. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het model van juli 2017 zijn de volgende: 
  • (i) veel explicieter is in de toelichting aangegeven dat de instelling de keuze heeft om (naast de vertrouwenspersoon) “iedere leidinggevende” of alleen de raad van bestuur als meldinstantie aan te wijzen; 
  • (ii) verhelderd is dat de melder bij het vermoeden van een misstand in een andere organisatie kan kiezen om dat volgens de eigen interne procedure te doen of rechtstreeks bij die andere organisatie, volgens de daar geldende klokkenluidersregeling; en 
  • (iii) de redactie is verbeterd.
 
Het tweede hierboven genoemde punt betreft een wijziging van een aanpassing in het BoZ-model van juli 2017. Op basis van een extern advies was in dat model opgenomen dat het melden van een misstand in een andere organisatie gemeld moet worden in de eigen organisatie, zodat de melder in overleg met de eigen organisatie kan besluiten wat er met het vermoeden van de misstand in een andere organisatie moet gebeuren. Daarbij werd ook overwogen dat  de rechtsbescherming voor de melder geregeld wordt in de klokkenluidersregeling van de organisatie waar men werkt, en niet door de regeling van de andere organisatie. Het is bovendien op voorhand niet te zeggen of de andere organisatie een klokkenluidersregeling heeft en wat daarin mogelijk geregeld is. Denk bijvoorbeeld een kleine organisaties met minder dan 50 werknemers waarvoor geen verplichting voor een klokkenluidersregeling geldt. 
 
Het Huis voor Klokkenluiders (HvK) heeft kortgeleden BoZ verzocht om in de modelregeling op te nemen dat de werknemer die een vermoeden heeft van een misstand in een andere organisatie dit naar keuze kan melden bij de eigen organisatie of de andere organisatie, omdat dit beter aansluit op de Wet HvK. De BoZ heeft met deze aanpassing gehoor gegeven aan dit verzoek.
 

Tenslotte

Op basis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) geldt een instemmingsrecht van de ondernemingsraad voor deze modelregeling of een aangepaste versie daarvan.