Overheveling

Evaluatie overheveling

VWS heeft een uitgebreide evaluatie laten uitvoeren naar de gevolgen van alle overhevelingen. Uit het rapport blijkt dat de doelstellingen ten dele zijn behaald.

Resultaten onderzoek

Uit het onderzoek blijkt dat de overheveling tot lagere prijzen heeft geleid voor TNF-alfaremmers, fertiliteitshormonen en groeihormoon. Dit geldt in mindere mate voor de oncolytica. In grote lijnen heeft de overheveling volgens de geënquêteerden niet geleid tot hogere kwaliteit van de totale behandeling. Voorschrijvers zijn wel licht positief over de impact van de overheveling op de patiëntveiligheid bij de behandeling met de overgehevelde oncolytica. Voorschrijvers die licht negatief zijn over de impact op het resultaat van de behandeling, geven aan dat dit vooral komt door verminderde keuzevrijheid in het voorschrijven van geneesmiddelen zoals TNF-alfaremmers, fertiliteitshormonen en groeihormoon. De doelmatigheid van het voorschrijven van TNF alfaremmers lijkt iets te zijn verbeterd.

Mening patiëntverenigingen

Geënquêteerden zijn vaak vrij negatief over de impact op de patiëntgerichtheid. Men doelt hierbij vooral  op de soms lange reistijden naar het ziekenhuis om medicijnen op te halen en minder gunstige openingstijden. Zorgverzekeraars en sommige voorschrijvers merken hierbij op dat het serviceniveau van afleveren van deze medicatie vóór de overheveling uitzonderlijk hoog was. De patiëntenorganisaties CCUVN en de Huidpatiëntenvereniging vinden dat de patiëntgerichtheid de laatste jaren steeds verder verbeterd is ten opzichte van kort na de overheveling. De patiëntenorganisatie Freya benoemde zowel positieve als negatieve aspecten van de overheveling.

Meer winst bij hogere veiligheidsrisico's

De onderzoekers concluderen dat sommige geneesmiddelengroepen zich beter lenen voor overheveling dan andere. Naarmate de patiëntveiligheidsrisico’s groter zijn of de kosten hoger zijn, is er meer winst te behalen door overheveling. In het rapport staan aanbevelingen voor toekomstige overhevelingen, waaronder het beter definiëren van de doelstellingen van overheveling en het tijdig kunnen bijsturen op onderdelen waar de resultaten nog beter kunnen.

Vervolg overheveling

De minister heeft pas op de plaats gemaakt met overhevelen. Overwegingen hierbij waren knelpunten rondom medicatieoverdracht en vermeende signalen van onderbehandeling als gevolg van krappe budgetten. De minister zal begin 2016 een standpunt bepalen over toekomstige overhevelingen. De NVZ gaat hierover graag in overleg met VWS. 

Standpunt NVZ

Er ligt een gedegen onderzoeksrapport. Het rapport heeft geprobeerd de bevindingen van de geënquêteerden genuanceerd weer te geven. De NVZ is het eens met de onderzoekers dat de resultaten voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd. Dit komt omdat er nauwelijks objectieve bronnen of cijfers zijn om de invloed van de overheveling vast te stellen. Ook speelt mee dat er tegelijk met de overheveling andere ontwikkelingen van invloed waren, zoals toevloed van nieuwe medicijnen, het sluiten van het bestuurlijk hoofdlijnenakkoord en bewegingen van spreiding en concentratie.

De overheveling kan bijdragen aan kwaliteitsverbetering en scherpere inkoop, door de aanwezige kennis en expertise in het ziekenhuis en de  samenwerking tussen ziekenhuisapotheker en medisch specialist. Dit zal per geneesmiddelengroep verschillen. De NVZ onderschrijft de conclusie van de onderzoekers dat  de overheveling  vooral meerwaarde heeft voor groepen specialistische geneesmiddelen met een hoog veiligheidsrisico zoals bij oncolytica, of hoge kosten specialistische geneesmiddelen waarbij er keuzemogelijkheid is, zodat er scherp kan worden ingekocht, zoals bij TNF-alfaremmers.

De NVZ steunt het principe van overheveling. Wel moeten de randvoorwaarden kloppen, zoals een adequate  bekostiging, voldoende macrokader en goed verlopende onderhandelingen tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Uit de NVZ publicatie “Financiering van dure medicatie moet anders” en de recente NZa en KWF rapporten blijkt dat hier voorname knelpunten liggen. Deze dienen eerst te worden aangepakt. Pas als deze zijn opgelost, is vervolg van de overheveling een bespreekbare optie.

Aanleiding

Vanaf 1 januari 2012 zijn bepaalde groepen specialistische geneesmiddelen vanuit de aanspraak op Farmaceutische Zorg overgeheveld naar de aanspraak op Geneeskundige Zorg. Een overheveling houdt in dat geneesmiddelen worden uitgesloten van de te verzekeren prestatie ‘farmaceutische zorg’ ofwel het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en voortaan vallen onder de te verzekeren prestatie ‘geneeskundige zorg, zoals medisch-specialisten die plegen te bieden, hierna: ‘medisch-specialistische zorg’. De daarbij behorende financiering wordt overgeheveld van de extramurale farmacie naar het ziekenhuiskader. Onder extramurale farmacie verstaan we de openbare apotheek, apotheekhoudende huisarts en poliklinische apotheek.

Redenen voor de overheveling zijn volgens de minister:

  1. Meer eenduidige bekostigingssystematiek voor deze geneesmiddelen door het verdwijnen van de dubbele aanspraak. Nu blijkt met enige regelmaat een afbakeningsproblematiek die - volgens het CVZ - kan leiden tot ongewenste situaties waarbij zorginhoudelijke overwegingen ondergeschikt kunnen raken aan financiële overwegingen.
  2. Regie bij het ziekenhuis voor specialistische geneesmiddelen die onderdeel zijn van de medisch specialistische behandeling.
  3. Doelmatige inkoop is beter gewaarborgd als de betreffende geneesmiddelen integraal onder de ziekenhuisbekostiging worden gebracht. Bundeling tussen vraag en inkoop biedt betere randvoorwaarden voor prijscompetitie tussen middelen.

Overgehevelde geneesmiddelen

Per 1 januari 2012 zijn allereerst de TNF-alfaremmers overgeheveld, per 1 januari 2013 de dure oncolytica en groeihormoon en per 1 januari 2014 de fertiliteitshormonen. In 2015 zijn de overige oncolytica overgeheveld. Het financiële kader ziekenhuizen is voor de overheveling gecompenseerd. Het NIVEL onderzocht in opdracht van VWS hoe de overheveling van fertiliteitshormonen is verlopen voor de patiënt. Bijna 90 procent van de patiënten is tevreden over hun behandeling en de begeleiding die zij krijgen. Bijna 70 procent vindt dat de samenwerking tussen arts en apotheek van het ziekenhuis is verbeterd. Tien procent van de medisch specialisten ervaart een beperktere keuzevrijheid, maar ook zij rapporteren verbeterde communicatie.

Overige groepen die eventueel in aanmerking komen voor overheveling zijn:

  • immunoglobulinen,
  • hematopoietische groeifactoren,
  • MS-middelen, HIV-middelen,
  • interferonen,
  • PAH-middelen,
  • weesgeneesmiddelen
  • geneesmiddelen bij orgaantransplantatie.

Overheveling TNF-alfaremmers

De NVZ heeft samen met de NFU, de NVZA en de NVPF een plan van aanpak gemaakt voor de overheveling van TNF-alfaremmers.

Onderzoek 2014

In 2014 is er onderzoek gedaan naar de tevredenheid van patiënten over de overheveling van TNF-alfaremmers, orale oncolytica en groeihormoon.

Handboeken

De NVZ ondersteunt de ziekenhuizen bij de overheveling, samen met de NFU, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) en de Nederlandse Vereniging voor Poliklinische Farmacie (NVPF).  Er zijn handboeken gemaakt met praktische informatie over zaken als distributie, zorgpaden, medicatiebewaking en communicatie. Dit zijn de handboeken: