Jacqueline Blase

Spreker: Jacqueline Blase, adviseur patiëntencommunicatie Albert Schweitzer ziekenhuis, Dordrecht
Titel presentatie: de aanpak van laaggeletterdheid in het Albert Schweitzer ziekenhuis
Kern: aanpak van laaggeletterdheid is een kwestie van bewustwording en daarna vooral doen! Ga aan de slag met patiënten en zorgverleners. Pak zaken aan die niet goed lopen en doe dit in dialoog met laaggeletterden

Werken aan laaggeletterdheid/lage gezondheidsvaardigheden wordt in Dordrecht met veel enthousiasme en breed aangepakt - met steun van de Raad van Bestuur – volgens de methode: ‘wat is hier de situatie, wat is hier nodig en is er adequaat voorlichtingsmateriaal of moeten we dat ontwikkelen?’.

Blase presenteert ‘De schijf van vijf basisvaardigheden’, die bestaat uit 1. Lezen, schrijven rekenen, 2. Sociale en juridische vaardigheid, 3. Digitale vaardigheden, 4. Financiële vaardigheden, 5. Gezondheidsvaardigheden. Als twee taartpunten missen, heeft dat veel invloed. Gezondheidsvaardig ben je pas als je over die vijf kwaliteiten beschikt. In het Albert Schweitzer ziekenhuis wordt constant gehamerd op bewustwording – ook met onconventionele middelen zoals een theatershow - bij zorgverleners van laaggeletterdheid en lage gezondheidsvaardigheden.

Patiënten worden uitgenodigd om te melden dat ze laaggeletterd zijn – ‘Zeg het ons, dan kunnen we u beter helpen!’ - en zorgverleners krijgen bijscholing via onder meer themabijeenkomsten en workshops. Zorgverleners kunnen patiënten doorverwijzen naar lees- en schrijfcursussen. De bewegwijzering in het ziekenhuis is eenvoudig: elke afdeling heeft een eigen foto van een bekend Dordts thema op de bewegwijzering. Als patiënten die volgen, komen ze op de juiste afdeling.
Ook in het digitale verwijssysteem wordt vermeld of een patiënt laaggeletterd is. In patiëntenfolders, getest door laaggeletterden, is de taal zo duidelijk en eenvoudig mogelijk, met veel plaatjes. Filmpjes opnemen in het patiëntenportaal van gesprekken met de arts, kan een volgende stap zijn. Zo kunnen laaggeletterden de informatie van de arts terugkijken.

Twee stellingen

  1. Door meer aandacht voor gezondheidsvaardigheid in de opleiding van artsen en verpleegkundigen, wordt laaggeletterdheid een minder groot probleem.
  2. Moet er een B1-keurmerk komen voor zorginstellingen?

Discussie

In het onderwijs aan artsen en verpleegkundigen wordt weinig tot geen aandacht aan laaggeletterdheid besteed. Waar dat wel zo is, wordt het door studenten niet als volwaardig gezien. De gehele zorgsector moet eigenlijk nog worden wakker geschud, te beginnen bij de opleidingen. Dat er bij artsen nog weinig aandacht voor het probleem van laaggeletterdheid is, ligt mede aan de korte tijd die zij hebben waarin ze hun patiënt moeten vertellen wat hij mankeert, erop toezien dat de patiënt het snapt en ervoor zorgen dat alle informatie bezinkt op langere termijn. Ook de vele administratieve zaken zetten artsen onder tijdsdruk.

Een keurmerk vinden de deelnemers geen goed plan. Wel goed nieuws is dat de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) 54 miljoen euro hebben vrijgemaakt voor het landelijk actieprogramma Tel mee met Taal, gericht op het voorkomen en bestrijden van laaggeletterdheid en het bevorderen van lezen, in aanvulling op het reguliere onderwijs. Onderdeel hiervan is Taal voor het Leven, een ondersteuningsprogramma voor gemeenten en organisaties (zoals ziekenhuizen), die aan de slag willen met de aanpak van laaggeletterdheid. Taal voor het Leven wordt uitgevoerd door de Stichting Lezen & Schrijven met regionale teams.