Vrijdag heeft dagblad Trouw een artikel, geschreven door Joan Leemhuis-Stout, geplaatst. Het is een reactie op het optreden van Jan-Peter Balkenende tijdens de CDA partijbijeenkomst in Harderwijk. Het artikel begint met: Allereerst wil ik Jan-Peter Balkenende, evenals de andere lijsttrekkers, veel succes wensen in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november.
Zoals ik heb kunnen opmaken uit zijn
optreden woensdagavond tijdens een partijbijeenkomst in Harderwijk,
is ook de lijsttrekker van het CDA zijn campagne begonnen. Uit zijn
bijdrage tijdens die bijeenkomst en zijn reacties aan de verzamelde
pers aldaar, maak ik op dat Balkenende kiest voor duidelijkheid en
daadkracht. Ik vind dat een lovenswaardige instelling tijdens een
verkiezingscampagne. Helaas heeft hij in zijn woorden daarbij ten
aanzien van de zorgsector de nuance enigszins verloren.
Wellicht was Balkenende teleurgesteld over het CPB-oordeel
over het verkiezingsprogramma van zijn partij. Bezuinigingen en
meevallers komen in vele soorten en maten, maar de zorgsector
blijkt deze verkiezingsronde het meest welkome doelwit. Ook bij het
CDA. Sterker, het CDA heeft de wedstrijd ’bezuinigen op de zorg’
gewonnen! Maar liefst vier miljard euro denkt de partij als
bezuiniging in te kunnen boeken via het toverwoord
’doelmatigheidsverbetering’. Dat kan makkelijk, vindt Balkenende,
want het kan en moet allemaal veel efficiënter. „Mensen willen meer
zorg voor hun euro”, zoals hij dat woensdagavond verwoordde in zo’n
treffende one-liner. Uitspraken waar niemand in Nederland het mee
oneens zal zijn, heeft hij vast gedacht.
Het moet lastig zijn dat het CPB Balkenendes streven doorkruist met
de opmerking dat aanzienlijke risico’s en overgangskosten kleven
aan de doelmatigheidsverbetering in de zorgsector. Het heeft immers
tot gevolg dat van de vier miljard euro waarop hij had
gerekend, nog slechts een half miljard overblijft.
Ik durf het haast niet te schrijven, maar ik had het hem kunnen
zeggen. Niemand in de zorgsector is het oneens met de stelling dat
de sector voortdurend beter moet en kan. Balkenende en vele anderen
citeren daarover regelmatig de heer Scheepbouwer, die eerder dit
jaar in een compact rapport zijn visie neerlegde: de zorg zou op
onderdelen wel 20, misschien zelfs wel 30 procent efficiënter
kunnen! Al het moois dat we daarmee met zijn allen zouden kunnen
doen: al die patiënten die meer zorg krijgen voor hun euro. En dat
is iets wat we met zijn allen willen.
Maar heeft Balkenende ook de andere opmerkingen uit het rapport van
de heer Scheepbouwer gelezen? Dat voor het behalen van die winsten
eerst wel forse investeringen moeten worden gedaan in onder meer
ICT? Dat zorgaanbieders in staat moeten worden gesteld om echt te
ondernemen en dat ze daarvoor meer bewegingsruimte moeten krijgen?
Dat het systeem van diagnose-behandelcombinaties (dbc’s) verder
moet worden ontwikkeld? Misschien dat het CPB dát bedoelde toen het
schreef over ’overgangskosten’.
Jan-Peter Balkenende probeerde woensdagavond duidelijkheid na te
streven, waarschijnlijk mede met het oog op de aanstaande
verkiezingen. Maar wat hij zei en hoe hij dat zei, heeft onrecht
gedaan aan de inzet van de vele honderdduizenden mensen die in de
zorgsector werkzaam zijn. Wat denkt hij dat er door hun hoofden
heen gaat als deze mensen keer op keer horen dat het allemaal wel
een tandje strakker kan? Artsen, verpleegkundigen,
thuiszorgmedewerkers enzovoorts die zich in Nederland dag in dag
uit inzetten om mensen beter te maken? ’
Minder voeten onder het bureau en meer handen aan het bed’, luidde
een van de andere one-liners van de CDA-lijsttrekker. Weet hij wel
dat, in weerwil van wat hij en vele anderen denken, de verhouding
voeten onder het bureau/handen aan het bed helemaal niet is
veranderd, als je 2006 vergelijkt met twintig jaar geleden?
Afgelopen woensdag schetste Balkenende het beeld van de zorg als
een sector die te gemakkelijk om meer geld vraagt. Daar tegenover
stel ik het beeld dat de politiek anno 2006 te gemakkelijk een
sector bezuinigingen oplegt en bovendien als een soort beloning nog
extra eisen op tafel legt ook.
We weten dat de zorgvraag in Nederland de komende jaren alleen maar
zal toenemen. Door de vergrijzing zullen zich meer patiënten
aandienen en zal tegelijkertijd het arbeidspotentieel in de sector
afnemen. Medisch-technologische ontwikkelingen zullen meer mogelijk
maken in de zorgsector, maar dat extra aanbod leidt op zijn beurt
weer tot toename van de zorgvraag. Ik juich die ontwikkeling toe,
want het stelt de zorg in staat patiënten een menswaardiger bestaan
te geven. Hetgeen past bij de menswaardiger samenleving waarvan ik
weet dat ook Balkenende die voorstaat.
J.M. Leemhuis-Stout is voorzitter van de Brancheorganisaties in de
zorg en voorzitter van de NVZ vereniging van ziekenhuizen.