In deze rubriek komen beleidsmakers aan het woord. Meningen en standpunten verwoord in de rubriek Visie vertegenwoordigen niet automatisch het standpunt van de NVZ.
Deze week: interview met Esmé Wiegman, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie.
ChristenUnie wil doorpakken, maar wel anders
Terug naar de tijd waarin het land verdeeld was in ziekenfonds- en particulier verzekerden, dat wil ChristenUnie Tweede Kamerlid Esmé Wiegman in geen geval. “Er moet worden doorgepakt, maar wel anders dan nu gebeurt. Met een overheid die niet te veel op afstand blijft.”
Binnen de beperkingen van de bestaande kaders wil de ChristenUnie best ruimte geven aan ondernemingszin. Met prikkels uit het bedrijfsleven is volgens Wiegman ook helemaal niets mis. “Maar het waarborgen van de gezondheidszorg is in onze optiek bij uitstek een taak van de overheid. De politiek mag niet teveel op afstand opereren en het allemaal maar aan de markt overlaten.”
Niet alleen de overheid, maar ook de raden van bestuur van ziekenhuizen zouden wat Wiegman betreft meer het heft in handen moeten nemen. “De raden van bestuur moeten er veel dichter op zitten als het gaat om zaken als kwaliteit, misstanden en openheid ten behoeve van de veiligheid van de patiënten.”
Of de raden van bestuur ook het heft in handen zouden moeten nemen wat betreft de lonen van medisch specialisten is de vraag. “Maar er moet wel iets gebeuren. Loondienst is in dat verband een interessante optie. Tegenargument is dat je dan bepaalde prestatieprikkels eruit haalt, daar zullen we op moeten letten. Maar als je nu naar de geleverde prestaties kijkt en naar de omvang van de post an sich, dan zijn de verhoudingen compleet zoek.” Esmé Wiegman wil in dit stadium geen hard punt maken van het in loondienst nemen van specialisten die nu nog vrijgevestigd zijn. Deze specialisten hebben immers al aangekondigd dan schadeloos te willen worden gesteld voor de investeringen die ze hebben gedaan. “We zullen eerst moeten kijken hoe sterk we juridisch staan en wellicht blijkt dan dat voor die overgang meer tijd nodig is.”
Governance
Wat governance betreft is Wiegman juist geen voorstander van een voorschrijvende overheid. De financiële problemen bij een aantal ziekenhuizen hebben laten zien dat verantwoordelijkheden niet altijd even duidelijk zijn. Het bestaande beleidskader moet op onderdelen nader worden ingevuld. “Laat dat maar van onderaf komen. Kom als branche met suggesties, spreek een code af en hou elkaar eraan. Dat werkt volgens mij beter dan van bovenaf iets opleggen. We moeten als overheid daarvoor natuurlijk wel een deadline stellen. Het moet niet vrijblijvend zijn.”
Het Christelijk-sociaal gedachtengoed van de CU betekent dat de sterkste schouders in principe de zwaarste lasten tillen, “en dat houden we er graag in”. Toch is de partij voor afschaffing van de zorgtoeslag, een regeling die juist bedoeld is om de lagere inkomens te compenseren. Wij willen de zorgtoeslag vervangen door een inkomensafhankelijke premie. “Wij vinden dat je het basispakket niet moet gebruiken om inkomenspolitiek te voeren. Dat doe je door goed sociaal beleid te voeren.”
Concentratie
Sowieso zijn de financiën wat Wiegman betreft niet leidend. Het gaat in de eerste plaats om een goed zorginhoudelijk verhaal. Ook als het gaat om fusies van ziekenhuizen of concentratie van functies. In dat verband neigt de denkrichting van Wiegman richting de praktijk zoals die in de energiemarkt geldt. “Daar zie je dat de overheid alles regelt rondom de infrastructuur oftewel het netwerk. De productie van stroom wordt wel overgelaten van de markt. Misschien moeten we wat betreft de ziekenhuizen ook die kant op. Ik kan me voorstellen dat je als overheid een soort richtlijn maakt waarin je vastlegt hoeveel ziekenhuizen met welke functie er minimaal in een gebied moeten zijn, afgezet tegen het aantal inwoners en de bevolkingsdichtheid. Als je alles overlaat aan de krachten van de markt leidt dat in elk geval niet altijd tot het beste resultaat. De tijd is nog niet rijp voor een terugtredende overheid. We zitten middenin een overgangsfase en moeten niet doen alsof het werk er al opzit.”
Bezuinigingen
Dat de financiën niet het uitgangspunt zijn, wil niet zeggen dat er op de zorg niet bezuinigd kan worden. “Wij zijn bijvoorbeeld voor het versterken van de eerste lijn. Daarmee voorkom je dat mensen direct worden doorverwezen naar de, veel duurdere, tweede lijn. Ook willen we graag dat er meer aandacht komt voor preventie.” Daarbij pleit Wiegman voor meer samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven, niet door van overheidswege gezondheidsoekazes. Ook kan zij zich voorstellen dat er in bepaalde gevallen voorwaarden kunnen worden gesteld aan medische behandelingen. “Niet door mensen met een ongezonde levenswijze acute behandeling te onthouden, maar wel als het gaat om de revalidatie na een gedwongen ingreep. Ook mag een arts van iemand met overgewicht die ivf wil, best eisen dat zo iemand eerst afvalt om de slagingskans te vergroten.”
Ook de concentratie van functies en/of fusies van ziekenhuizen zouden volgens de CU voor besparingen kunnen zorgen. “Ik denk dat het wel wat minder kan”, beaamt Wiegman. “Belangrijkste is dat de overheid daarin de leiding neemt. Waar de discussie gaat over het sluiten of samenvoegen van afdelingen zou die ook nooit gevoerd mogen worden enkel door de financiële heren. Artsen moeten die afweging ook maken op basis van kwaliteit van zorg.”
Geloof
Belangrijk speerpunt van de ChristenUnie is de palliatieve zorg. “Mijn voorstel zou zijn om dat niet langer te vergoeden vanuit de AWBZ. Er zit namelijk ook heel vaak specialistisch handelen aan vast wat niet vanuit de AWBZ kan worden vergoed. Dat bemoeilijkt de overdracht van ziekenhuizen richting hospice. Nu liggen er mensen in een duur ziekenhuisbed, terwijl het hospice haar begroting niet rond krijgt.” Ook de geestelijke verzorging zou volgens Wiegman beter kunnen. Mensen die in het ziekenhuis liggen kunnen daar meestal prima terecht voor geestelijke verzorging. Zodra ze naar huis gaan vervalt dat. Dan kun je zeggen, dan moeten ze hun eigen dominee, pastoor of imam maar bellen, maar veel mensen zijn niet meer op zo’n geïnstitutionaliseerde manier bezig met geloven. Ook voor die mensen zou indien nodig geestelijke verzorging buiten het ziekenhuis bereikbaar moeten zijn.”